Kışlık örgüde ipin sıcak tutması büyük ölçüde yün oranına bağlıdır. Yün nemi içine çekip dışarı verebildiği için hem sıcak tutar hem de terletmez; akrilik ise hafif, ucuz ve kolay yıkanır ama aynı sıcaklığı vermez. Bu yüzden kışlık iplerin çoğu ikisinin karışımıdır. Bu rehberde yün oranına göre ip seçimini, hangi iş için hangisinin uygun olduğunu ve yünlü örgünün bakımını anlatıyoruz.
Yün oranına göre kışlık ipler
| Grup | Özellik | Örnek (etiket bilgisi) |
|---|---|---|
| %100 yün | En sıcak seçenek; nefes alır, terletmez. Elde yıkama ister, bazı ciltlerde kaşındırabilir. | Nako Pure Wool – %100 yün, 100 g / 220 m, şiş 3,5–4 mm Alize Merino Royal – %100 merinos yün, 50 g |
| Superwash yün | Makinede yıkanabilecek şekilde işlenmiş yün; çorap ve sık yıkanan işler için ideal. | Alize Superwash Artisan – %75 superwash yün, %25 poliamid, 100 g / 420 m Alize Wooltime – %75 superwash yün, 100 g / 200 m |
| Yarı yünlü (~%50) | Sıcaklık ve kolay bakım arasında en dengeli grup; kazak ve hırkada en çok tercih edilen. | Alize Lanagold – %49 yün, %51 akrilik, 100 g / 240 m Nako Superlambs Special – %49 yün, 100 g / 200 m Nako Nakolen – %49 yün, 100 g / 210 m |
| Az yünlü (~%25) | Ekonomik, hafif ve kolay bakımlı; günlük atkı, bere ve çocuk giysisi için. | Nako Süper İnci – %25 yün, 100 g / 180 m Alize Superlana Klasik – %25 yün, 100 g / 280 m Nako Sport Wool – %25 yün, 100 g / 120 m |
| Tiftikli / alpakalı | Çok yumuşak ve kabarık görünüm; hafif ama sıcak şal, hırka ve atkılar için. | Alize Angora Gold – %80 akrilik, %20 yün, 100 g / 550 m Alize Alpaca Royal New – %55 akrilik, %30 yün, %15 alpaka, 100 g |
| Kalın yünlü | Kalın şişle çabuk biten, çok sıcak bere, atkı ve hırkalar. | Alize Superlana Maxi – %25 yün, 100 g / 100 m, şiş 8 mm Nako Spaghetti – %25 yün, şiş 7–8 mm |
Tüm yünlü ipleri Yünlü Örgü İplikleri kategorisinde bulabilirsiniz. Alize ve Nako serilerinin ayrıntılı karşılaştırması için Alize mi Nako mu? rehberimize bakın.
Hangi kışlık iş için hangi ip?
| Örülecek ürün | Önerilen ip | Neden? |
|---|---|---|
| Kazak ve hırka | Yarı yünlü (%49) ya da %100 yün | Sıcak tutar, şeklini korur; yarı yünlüler daha kolay bakılır. |
| Atkı, bere, boyunluk | Yarı yünlü, tiftikli ya da kalın yünlü | Yüze ve boyna değdiği için yumuşaklık önemli; kalın ipler çabuk biter. |
| Çorap ve patik | Superwash yün + poliamid karışımı | Poliamid dayanıklılık verir, superwash yün makinede yıkanabilir. |
| Battaniye ve koltuk şalı | Az yünlü ya da kalın ipler, kadife ve Puffy | Büyük işlerde hafiflik, kolay yıkama ve maliyet öne çıkar. |
| Bebek ve çocuk | Merinos yün ya da yünsüz bebek ipleri | Normal yün hassas ciltte kaşındırabilir; merinos çok daha yumuşaktır. |
Kışlık örgü için kaç yumak gerekir?
İhtiyaç; ürünün ölçüsüne, deseninize ve ipin kalınlığına göre değişir. Orta kalınlıkta (yarı yünlü) iplerle yaklaşık değerler:
- Yetişkin kazak (M beden): yaklaşık 900–1.400 m
- Yetişkin atkı: yaklaşık 250–400 m
- Bere: yaklaşık 150–200 m
Yumak sayısı = gereken metre ÷ bir yumağın metrajı, sonucu yukarı yuvarlayın ve 1 yumak yedek ekleyin. Örneğin 240 metrelik Alize Lanagold ile 1.200 m isteyen bir kazak için 1.200 ÷ 240 = 5 yumak + 1 yedek = 6 yumak. Modelinizde yazan miktar her zaman daha güvenilirdir.
Şiş numarası için ipin etiketine bakın; ayrıntılar Örgü Şişi Nasıl Seçilir? rehberimizde.
Yünlü örgü nasıl yıkanır?
- Normal yün ve yün karışımları: 30°C'yi geçmeyen suda, yün deterjanıyla elde ya da makinenin yün programında yıkayın. Ovalamayın; sıcak suda ovalanan yün keçeleşip çeker.
- Superwash yün: Etiketinde belirtilen programda makinede yıkanabilir.
- Kurutma: Sıkmadan, havluya sararak suyunu alın ve düz bir zemine sererek kurutun. Asarak kurutmak örgüyü uzatır; kurutma makinesi ve kalorifer üstü kullanmayın.
- Tüylenme: Sürtünen bölgelerde zamanla oluşan topları tüy toplama makinesiyle temizleyebilirsiniz.
Satın alırken ipuçları
- Kaşınmaya hassassanız yün oranı düşük ya da merinos ipler seçin; ipi bileğinizin iç kısmına sürterek deneyebilirsiniz.
- Bir projenin tüm ipini aynı lot (boya partisi) numarasından ve tek seferde alın.
- Kışlık ipler sezon başında hızlı tükenir; çok yumak gerektiren işlerde ipi önceden ayırın.
Sıkça sorulan sorular
Kış için en sıcak tutan örgü ipi hangisi?
Yün oranı yüksek ipler en sıcak tutanlardır. %100 yün (örneğin Nako Pure Wool, Alize Merino Royal) en sıcak seçenektir; sıcaklık ve kolay bakım dengesi için %49 yünlü Alize Lanagold veya Nako Superlambs Special gibi yarı yünlü ipler tercih edilir.
Kazak için hangi yünlü ip kullanılır?
Kazak ve hırka için en çok %49 yün, %51 akrilik karışımlı yarı yünlü ipler kullanılır; hem sıcak tutar hem de kolay bakılır. Daha sıcak bir kazak için %100 yün tercih edilebilir.
Yünlü ip kaşındırır mı?
Normal yün hassas ciltlerde kaşındırabilir. Merinos yün çok daha yumuşaktır; kaşınmaya hassas olanlar merinos ya da yün oranı düşük karışımları tercih edebilir.
Bir kazak kaç yumak yünlü ip tutar?
Orta kalınlıkta iple yetişkin M beden bir kazak yaklaşık 900–1.400 metre ip ister. Bu metreyi yumak metrajına bölün ve 1 yumak yedek ekleyin; örneğin 240 metrelik bir iple yaklaşık 5–6 yumak + 1 yedek gerekir.
Yünlü örgü makinede yıkanır mı?
Superwash işlem görmüş yünler etiketteki programda makinede yıkanabilir. Normal yün ve yün karışımları 30°C'yi geçmeyen suda, yün deterjanıyla elde ya da yün programında yıkanmalı, düz serilerek kurutulmalıdır.
Çorap için hangi ip uygundur?
Çorap için superwash yün ile poliamid karışımı ipler uygundur; poliamid dayanıklılık verir, superwash yün makinede yıkanabilir. Örnek: Alize Superwash Artisan (%75 superwash yün, %25 poliamid).
Bu rehber, 1986'dan beri İstanbul Küçükköy'de örgü ipi ve tuhafiye satan Hobitu (Ertunç Tekstil) tarafından hazırlanmıştır. Ürün bilgileri ip etiketlerinden ve üretici açıklamalarından alınmıştır; renk ve parti (lot) seçiminde yardım için 0533 199 0 998 numaralı hattan bize ulaşabilirsiniz.
Alize Cotton Gold Rehberi: Kaç Numara Şiş, Neler Örülür, Kaç Yumak Gerekir?
Kış İçin En Sıcak Tutan Örgü İpi Hangisi? Yünlü İp Seçim Rehberi
Alize mi Nako mu? Seri Seri Örgü İpi Karşılaştırması
Örgü Çanta Yapımı İçin Gerekli Malzemeler: İp, Tığ, Sap ve Aksesuar Rehberi
Alize Puffy Rehberi: Seriler, Kaç Paket Gerekir, Nasıl Örülür?
